Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Διαδικασία κηρύξεως εκπτώσεως – Εικονιστικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αναπαριστά πολύγωνο – Ουσιαστική χρήση του σήματος – Άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, και άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 – Μορφή που διαφέρει λόγω στοιχείων που δεν αλλοιώνουν τον διακριτικό χαρακτήρα

ΑΠΌΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΔΙΚΑΣΤΗΡΊΟΥ (δεύτερο τμήμα) της 13ης Σεπτεμβρίου 2016 ( *1 ) «Σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης — Διαδικασία κηρύξεως εκπτώσεως — Εικονιστικό σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που αναπαριστά πολύγωνο — Ουσιαστική χρήση του σήματος — Άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, και άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού (ΕΚ) 207/2009 — Μορφή που διαφέρει λόγω στοιχείων που δεν αλλοιώνουν τον διακριτικό χαρακτήρα» Στην υπόθεση T‑146/15, hyphen GmbH, με έδρα το Μόναχο (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τους M. Gail και M. Hoffmann, δικηγόρους, προσφεύγουσα, κατά Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), εκπροσωπούμενου από τον M. Fischer, καθού αντίδικος κατά τη διαδικασία ενώπιον του τμήματος προσφυγών του EUIPO και παρεμβαίνουσα ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου Skylotec GmbH, με έδρα το Neuwied (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τους M. De Zorti και M. Helfrich, δικηγόρους, με αντικείμενο προσφυγή κατά της αποφάσεως του τετάρτου τμήματος προσφυγών του EUIPO της 9ης Μαρτίου 2015 (υπόθεση R 1506/2014‑4), σχετικά με διαδικασία κηρύξεως εκπτώσεως μεταξύ των Skylotec και hyphen, ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα), συγκείμενο από τους M. E. Martins Ribeiro (εισηγήτρια), πρόεδρο, S. Gervasoni και L. Madise, δικαστές, γραμματέας: A. Lamote, υπάλληλος διοικήσεως, έχοντας υπόψη το δικόγραφο της προσφυγής που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 23 Μαρτίου 2015, έχοντας υπόψη το υπόμνημα αντικρούσεως του EUIPO, το οποίο κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου την 1η Ιουλίου 2015, έχοντας υπόψη το υπόμνημα αντικρούσεως της παρεμβαίνουσας που κατατέθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 3 Ιουλίου 2015, κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 17ης Μαρτίου 2016, εκδίδει την ακόλουθη Απόφαση Ιστορικό της διαφοράς 1 Στις 11 Ιουνίου 2001 η εταιρία την οποία διαδέχτηκε η hyphen GmbH, προσφεύγουσα, υπέβαλε στο Γραφείο Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO) αίτηση καταχωρίσεως σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δυνάμει του κανονισμού (ΕΚ) 40/94 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1993, για το κοινοτικό σήμα (ΕΕ 1994, L 11, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε [αντικαταστάθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 207/2009 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 2009, για το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ 2009, L 78, σ. 1)]. 2 Το σήμα του οποίου ζητήθηκε η καταχώριση είναι το εξής εικονιστικό σημείο, σε ασπρόμαυρο: 3 Τα προϊόντα και οι υπηρεσίες, για τα οποία ζητήθηκε η καταχώριση, υπάγονται στις κλάσεις 3, 5, 9, 24, 25 και 42 κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας για τη διεθνή ταξινόμηση προϊόντων και υπηρεσιών με σκοπό την καταχώριση σημάτων, της 15ης Ιουνίου 1957, όπως έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί, και αντιστοιχούν, για καθεμία από τις κλάσεις αυτές, στην ακόλουθη περιγραφή: — κλάση 3: «Σαπούνια· είδη αρωματοποιίας· αιθέρια έλαια, καλλυντικά»· — κλάση 5: «Παρασκευάσματα φαρμακευτικά, κτηνιατρικά και υγιεινής»· — κλάση 9: «Στολές κατάδυσης, ενδύματα κατά των ατυχημάτων και της ακτινοβολίας και πυρίμαχα ενδύματα, αντιθαμβωτικά γυαλιά, αντιθαμβωτικά σκίαστρα, γυαλιά οράσεως (οπτικά είδη), θήκες για γυαλιά και φακούς επαφής, πλαίσια γυαλιών, σκελετοί γυαλιών, φακοί για γυαλιά οράσεως, φακοί επαφής, είδη ωρολογοποιίας»· — κλάση 24: «Υφάσματα και είδη υφαντουργίας (περιλαμβανόμενα στην κλάση 24)»· — κλάση 25: «Ενδύματα, υποδήματα και είδη πιλοποιΐας»· — κλάση 42: «Ανάπτυξη και σχεδιασμός ειδών υφαντουργίας κάθε είδους, ειδικότερα ενδυμάτων, ειδών πιλοποιίας, συμπληρωμάτων, υποδημάτων και τσαντών, υπηρεσίες γραφίστα, υπηρεσίες βιομηχανικού σχεδιασμού, αναπτύξεις προϊόντων για προστασία από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία». 4 Το σήμα καταχωρίστηκε στις 12 Σεπτεμβρίου 2002 με τον αριθμό 2255537 και έκτοτε η ισχύς του ανανεώθηκε. 5 Στις 17 Οκτωβρίου 2012 η Skylotec GmbH, παρεμβαίνουσα, υπέβαλε αίτηση για την κήρυξη εκπτώσεως, δυνάμει του άρθρου 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, όσον αφορά το καταχωρισμένο σήμα, προβάλλοντας έλλειψη ουσιαστικής χρήσεως του εν λόγω σήματος για χρονική περίοδο πέντε συναπτών ετών. 6 Με απόφαση της 28ης Απριλίου 2014, το τμήμα ακυρώσεων απέρριψε την αίτηση για την κήρυξη εκπτώσεως όσον αφορά τα ακόλουθα προϊόντα και υπηρεσίες: — κλάση 9: «Στολές κατάδυσης»· — κλάση 24: «Υφάσματα (περιλαμβανόμενα στην κλάση 24)»· — κλάση 25: «Ενδύματα, υποδήματα και είδη πιλοποιΐας»· — κλάση 42: «Ανάπτυξη και σχεδιασμός ειδών υφαντουργίας κάθε είδους, ειδικότερα ενδυμάτων, ειδών πιλοποιίας, συμπληρωμάτων, υποδημάτων και τσαντών, αναπτύξεις προϊόντων για προστασία από την έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία». 7 Αντιθέτως, το τμήμα ακυρώσεων έκανε δεκτή την αίτηση για την κήρυξη εκπτώσεως όσον αφορά τα ακόλουθα προϊόντα και υπηρεσίες, που δεν αποτελούν αντικείμενο της υπό κρίση προσφυγής: — κλάση 3: «Σαπούνια· είδη αρωματοποιίας· αιθέρια έλαια, καλλυντικά»· — κλάση 5: «Παρασκευάσματα φαρμακευτικά, κτηνιατρικά και υγιεινής»· — κλάση 9: «ενδύματα κατά των ατυχημάτων και της ακτινοβολίας και πυρίμαχα ενδύματα, αντιθαμβωτικά γυαλιά, αντιθαμβωτικά σκίαστρα, γυαλιά οράσεως (οπτικά είδη), θήκες για γυαλιά και φακούς επαφής, πλαίσια γυαλιών, σκελετοί γυαλιών, φακοί για γυαλιά οράσεως, φακοί επαφής, είδη ωρολογοποιίας»· — κλάση 24: «Είδη υφαντουργίας (περιλαμβανόμενα στην κλάση 24)»· — κλάση 42: «Υπηρεσίες γραφίστα, υπηρεσίες βιομηχανικού σχεδιασμού». 8 Το τμήμα ακυρώσεων επισήμανε, όσον αφορά τα προϊόντα και υπηρεσίες ως προς τα οποία η αίτηση για την κήρυξη εκπτώσεως απορρίφθηκε, ότι, μολονότι τα χρησιμοποιηθέντα σημεία παρουσίαζαν διαφορές σε σχέση με τη μορφή με την οποία καταχωρίστηκε το σήμα, εντούτοις, οι διαφορές αυτές δεν αλλοίωναν τον διακριτικό χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος, δεδομένου ότι η διαφοροποίηση αφορούσε απλώς ένα συνηθισμένο διακοσμητικό στοιχείο, ελλειψοειδούς μορφής, το οποίο δεν διέθετε τον δικό του διακριτικό χαρακτήρα. 9 Τα χρησιμοποιηθέντα σημεία είχαν την ακόλουθη μορφή (στο εξής, αντιστοίχως: σημείο υπ’ αριθ. 1, σημείο υπ’ αριθ. 2 και σημείο υπ’ αριθ. 3), λαμβανομένου υπόψη ότι η μόνη διαφορά μεταξύ του σημείου υπ’ αριθ. 1 και του σημείου υπ’ αριθ. 2 έγκειτο στη χρήση του γαλανού χρώματος αντί του μαύρου: 10 Στις 13 Ιουνίου 2014 η παρεμβαίνουσα άσκησε ενώπιον του EUIPO, βάσει των άρθρων 58 έως 64 του κανονισμού 207/2009, προσφυγή κατά της αποφάσεως του τμήματος ακυρώσεων. 11 Με απόφαση της 9ης Μαρτίου 2015 (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), το τέταρτο τμήμα προσφυγών του EUIPO έκανε δεκτή την προσφυγή και κήρυξε την προσφεύγουσα έκπτωτη των δικαιωμάτων της για τα υπολειπόμενα προϊόντα και υπηρεσίες, και συγκεκριμένα για τα διαλαμβανόμενα στη σκέψη 6 ανωτέρω. Το τμήμα αυτό, σε αντίθεση με το τμήμα ακυρώσεων, έκρινε ότι δεν αποδείχτηκε χρήση ικανή να διασφαλίσει τη διατήρηση των δικαιωμάτων που αντλούνται από το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε υπό την καταχωρισμένη μορφή του σήματος ούτε υπό μορφή που συνιστούσε αποδεκτή διαφοροποίηση, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 (σημείο 9 της προσβαλλομένης αποφάσεως). 12 Το τμήμα προσφυγών, στο σημείο 24 της προσβαλλομένης αποφάσεως, έκρινε ότι η μέθοδος που ακολούθησε το τμήμα ακυρώσεων δεν ήταν ορθή, στον βαθμό που το τμήμα αυτό στηρίχτηκε στην παραδοχή ότι το ζήτημα του αν ο διακριτικός χαρακτήρας του σήματος είχε αλλοιωθεί ήταν συνάρτηση του αν, μεμονωμένως εξεταζόμενο, το σχήμα που προστέθηκε είχε αυτό καθεαυτό διακριτικό χαρακτήρα. Κατά το τμήμα προσφυγών, καθοριστική σημασία είχε όχι ο διακριτικός χαρακτήρας της προσθήκης, αλλά ο διακριτικός, ή ακριβέστερα ο «διακρίσιμος» χαρακτήρας, του σήματος υπό την καταχωρισμένη μορφή του. Το τμήμα προσφυγών προσέθεσε ότι το ζήτημα που έπρεπε να εξεταστεί ήταν αν υπό τη μορφή του αυτή ο ως άνω χαρακτήρας αλλοιώθηκε από την προσθήκη. 13 Περαιτέρω, το τμήμα προσφυγών δέχτηκε, στο σημείο 25 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι το σήμα υπό την καταχωρισμένη μορφή του ήταν ένα καθαρά γραφικό σύμβολο, του οποίου η απεικόνιση ήταν εξαιρετικά απλή, και ότι μπορούσε ενδεχομένως να εκληφθεί ως κόκαλο για σκύλο ή ως αλτήρας, αλλά σε καμία περίπτωση ως συνδετική παύλα (στην αγγλική γλώσσα «hyphen»). Ως εκ τούτου, έκρινε, στο σημείο 26 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι, στην περίπτωση σημάτων με εξαιρετικά απλή μορφή, τυχόν προσθήκες ή μεταβολές θα μπορούσαν πολύ εύκολα να αλλοιώσουν τη συνολική εντύπωση που προκαλεί το σημείο. Κατά το τμήμα προσφυγών, ως «διακριτικός χαρακτήρας», κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, νοείται όχι το σύνολο των χαρακτηριστικών που συμβάλλουν στην αναγνώριση της προελεύσεως του προϊόντος, αλλά απλώς η συνολική εντύπωση. 14 Το τμήμα προσφυγών έκρινε, στο σημείο 27 της προσβαλλομένης αποφάσεως, τα ακόλουθα: «Στη συνολική εντύπωση που προκαλείται, η χρησιμοποιηθείσα μορφή έχει σαφώς διαφορετικό αποτέλεσμα. [Στη] μορφή που χρησιμοποιήθηκε, ο εξωτερικός κύκλος και το κεντρικό μοτίβο, αν ιδωθούν μαζί, έχουν μάλλον ως αποτέλεσμα να αναπαριστούν ένα κουμπί. Ο συσχετισμός με κόκαλο για σκύλο, ο οποίος είναι δυνατός [με] την καταχωρισμένη μορφή, παύει να υφίσταται. Συνολικά, ο διακριτικός χαρακτήρας της χρησιμοποιηθείσας μορφής απορρέει από μια συνολική γραφική εντύπωση, στη δημιουργία της οποίας συμβάλλουν εξίσου και κατά τρόπο αδιάσπαστο τόσο ο εξωτερικός κύκλος όσο και το κεντρικό μοτίβο. Ακριβώς επειδή τόσο η καταχωρισμένη μορφή όσο και η χρησιμοποιηθείσα μορφή κάνουν χρήση των απλούστερων βασικών γεωμετρικών σχημάτων, η συνολική εντύπωση είναι διαφορετική.» 15 Στη συνέχεια, το τμήμα προσφυγών, αναφερόμενο στη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, επισήμανε, στα σημεία 28 και 29 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι επιτρεπόταν η ανανέωση της μορφής των σημάτων προκειμένου να προσαρμοστούν στις κατά καιρούς προτιμήσεις. Εντούτοις, εκτίμησε ότι στην καταχωρισμένη μορφή μπορούσε να προστεθεί η επωνυμία του κατασκευαστή ή άλλες ενδείξεις ως διακριτικό σημείο, πάνω στην ετικέτα, πάντοτε ως προεξέχοντα στοιχεία. Επομένως, κατά το τμήμα προσφυγών, η προσθήκη του λεκτικού στοιχείου «hyphen c» ήταν αποδεκτή, όχι όμως και η προσθήκη του εξωτερικού κύκλου. Ειδικότερα, η χρησιμοποιηθείσα μορφή είχε μεν επινοηθεί χωρίς τον κύκλο, πλην όμως αυτός δεν θα μπορούσε από μόνος του να συνιστά σήμα. Η χρησιμοποιηθείσα μορφή δεν θα μπορούσε εξάλλου να νοηθεί ως δύο χωριστές οπτικές αναπαραστάσεις. Ο εξωτερικός κύκλος περικλείει το κεντρικό μέρος και, επομένως, δεν μπορεί να είναι αυθύπαρκτος. 16 Επίσης, το τμήμα προσφυγών εξέτασε, στα σημεία 31 έως 39 της προσβαλλομένης αποφάσεως, τα αποδεικτικά στοιχεία που αφορούσαν μόνο τα προϊόντα της κλάσεως 24 και τις υπηρεσίες της κλάσεως 42, που είχαν υποβληθεί στην κρίση του τμήματος ακυρώσεων. Έκρινε, αφενός, ότι η χρήση προγενέστερου σήματος σε σχέση με τα προϊόντα της κλάσεως 24 δεν μπορούσε να αποδειχθεί για άλλους λόγους, και συγκεκριμένα, κατ’ ουσίαν, λόγω ελλείψεως επαρκών αποδείξεων (σημεία 31 και 32 της προσβαλλομένης αποφάσεως), και, αφετέρου, ότι τα στοιχεία που προσκομίστηκαν όσον αφορά τις υπηρεσίες της κλάσεως 42 ήταν εντελώς απρόσφορα προς απόδειξη της χρήσεως σε σχέση με τις υπηρεσίες αυτές (σημεία 33 έως 39 της προσβαλλομένης αποφάσεως). 17 Βάσει των ως άνω εκτιμήσεων, το τμήμα προσφυγών ακύρωσε εν μέρει την απόφαση του τμήματος ακυρώσεων, με την οποία είχε απορριφθεί μερικώς η προσφυγή της παρεμβαίνουσας, με συνέπεια η προσφεύγουσα να κηρυχθεί έκπτωτη του συνόλου των δικαιωμάτων της από το καταχωρισμένο σήμα, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούσαν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες των κλάσεων 9, 24, 25 και 42. 18 Επιπλέον, στην προσβαλλόμενη απόφαση αναπαραγόταν το καταχωρισμένο σήμα υπό την ακόλουθη μορφή: 19 Με τροποποιητική απόφαση της 26ης Μαΐου 2015, ήτοι δύο μήνες μετά την άσκηση της υπό κρίση προσφυγής από την προσφεύγουσα, το τμήμα προσφυγών διευκρίνισε ότι η προσβαλλόμενη απόφαση περιλάμβανε ελαφρώς διαφορετική αναπαράσταση του καταχωρισμένου σήματος, ήτοι αυτή που εκτίθεται στη σκέψη 18 ανωτέρω, αντί εκείνης που περιλαμβάνεται στη σκέψη 2 ανωτέρω. Το τμήμα προσφυγών δέχτηκε ότι επρόκειτο για λανθασμένη απεικόνιση λόγω σφάλματος κατά την αναπαραγωγή, το οποίο έπρεπε να διορθωθεί αυτεπαγγέλτως κατ’ εφαρμογήν του κανόνα 53 του κανονισμού (ΕΚ) 2868/95 της Επιτροπής, της 13ης Δεκεμβρίου 1995, περί της εφαρμογής του κανονισμού 40/94 (ΕΕ 1995, L 303, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1041/2005 της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 2005 (ΕΕ 2005, L 172, σ. 4). Αιτήματα των διαδίκων 20 Η προσφεύγουσα ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο: — να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση· — να καταδικάσει το EUIPO στα δικαστικά έξοδα. 21 Το EUIPO και η παρεμβαίνουσα ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο: : — να απορρίψει την προσφυγή· — να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα. Σκεπτικό 22 Η προσφεύγουσα προβάλλει ένα μοναδικό λόγο ακυρώσεως, στο πλαίσιο του οποίου υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το τμήμα προσφυγών, κατά το μέρος που έκρινε ότι το καταχωρισμένο σήμα δεν αποτέλεσε αντικείμενο χρήσεως ικανής να διασφαλίσει τη διατήρηση των κεκτημένων δικαιωμάτων, παρέβη το άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009. 23 Υπενθυμίζεται ότι από την αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού 207/2009 προκύπτει ότι ο νομοθέτης εκτίμησε ότι η προστασία του προγενέστερου σήματος δικαιολογείται μόνο στο μέτρο που αυτό έχει πράγματι χρησιμοποιηθεί. Σε συμφωνία με την αιτιολογική αυτή σκέψη, το άρθρο 51, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει ότι ο δικαιούχος σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης κηρύσσεται έκπτωτος των δικαιωμάτων του, μεταξύ άλλων, μετά από αίτηση που υποβάλλεται στο EUIPO, αν επί διάστημα πέντε συνεχών ετών δεν έχει γίνει ουσιαστική χρήση του σήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση για τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες για τις οποίες έχει καταχωριστεί και δεν υπάρχει εύλογη αιτία για τη μη χρήση. 24 Εξάλλου, κατά το άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, ως χρήση του σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης νοείται η χρησιμοποίησή του «υπό μορφή που διαφέρει ως προς στοιχεία τα οποία δεν μεταβάλλουν τον διακριτικό χαρακτήρα του σήματος στην καταχωρισμένη του μορφή». 25 Πρέπει να επισημανθεί ότι από το γράμμα του άρθρου 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 προκύπτει ευθέως ότι η χρήση του σήματος υπό μορφή που διαφέρει από τη μορφή υπό την οποία καταχωρίστηκε θεωρείται χρήση κατά την έννοια του πρώτου εδαφίου του ως άνω άρθρου, εφόσον δεν μεταβάλλεται ο διακριτικός χαρακτήρας του σήματος στην καταχωρισμένη του μορφή [απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Specsavers International Healthcare κ.λπ., C‑252/12, EU:C:2013:497, σκέψη 21· βλ. επίσης, υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις της 8ης Δεκεμβρίου 2005, Castellblanch κατά ΓΕΕΑ – Champagne Roederer (CRISTAL CASTELLBLANCH), T‑29/04, EU:T:2005:438, σκέψη 30· της 10ης Ιουνίου 2010, Atlas Transport κατά ΓΕΕΑ – Hartmann (ATLAS TRANSPORT), T‑482/08, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2010:229, σκέψεις 28 και 29, και της 24ης Μαΐου 2012, TMS Trademark‑Schutzrechtsverwertungsgesellschaft κατά ΓΕΕΑ – Comercial Jacinto Parera (MAD), T‑152/11, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2012:263, σκέψη 15]. 26 Ο διακριτικός χαρακτήρας σήματος, κατά τον κανονισμό 207/2009, έχει την έννοια ότι το σήμα αυτό παρέχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν ότι το προϊόν ως προς το οποίο ζητείται η καταχώριση προέρχεται από συγκεκριμένη επιχείρηση και, επομένως, να το διακρίνουν από αντίστοιχα προϊόντα άλλων επιχειρήσεων (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Specsavers International Healthcare κ.λπ., C‑252/12, EU:C:2013:497, σκέψη 22 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· βλ. επίσης, υπ’ αυτή την έννοια, αποφάσεις της 29ης Απριλίου 2004, Procter & Gamble κατά ΓΕΕΑ, C‑468/01 P έως C‑472/01 P, EU:C:2004:259, σκέψη 32· της 8ης Μαΐου 2008, Eurohypo κατά ΓΕΕΑ, C‑304/06 P, EU:C:2008:261, σκέψη 66, και της 12ης Ιουλίου 2012, Smart Technologies κατά ΓΕΕΑ, C‑311/11 P, EU:C:2012:460, σκέψη 23). 27 Διευκρινίζεται ότι το άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009 αφορά την περίπτωση κατά την οποία καταχωρισμένο σήμα, εθνικό ή της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρησιμοποιείται στο εμπόριο υπό μορφή ελαφρώς διαφορετική σε σχέση με τη μορφή υπό την οποία πραγματοποιήθηκε η καταχώριση. Σκοπός της εν λόγω διατάξεως, με την οποία αποφεύγεται η επιβολή αυστηρής συμβατότητας μεταξύ της χρησιμοποιούμενης μορφής του σήματος και της μορφής υπό την οποία το σήμα καταχωρίστηκε, είναι η παροχή της δυνατότητας στον δικαιούχο του σήματος, με την ευκαιρία της εμπορικής του εκμεταλλεύσεως, να επιφέρει στο σήμα παραλλαγές οι οποίες, χωρίς να μεταβάλλουν τον διακριτικό του χαρακτήρα, επιτρέπουν την καλύτερη προσαρμογή του στις απαιτήσεις εμπορίας και διαφημίσεως των εν λόγω προϊόντων ή υπηρεσιών. Συμφώνως προς τον σκοπό της, το καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως πρέπει να θεωρηθεί ότι περιορίζεται σε καταστάσεις στις οποίες το σήμα που χρησιμοποιεί συγκεκριμένα ο δικαιούχος σήματος για τον προσδιορισμό των προϊόντων ή των υπηρεσιών για τα οποία το σήμα καταχωρίστηκε αποτελεί τη μορφή με την οποία γίνεται η εμπορική εκμετάλλευση του ιδίου αυτού σήματος. Σε παρόμοιες καταστάσεις, όταν το χρησιμοποιούμενο στο εμπόριο σήμα διαφέρει από τη μορφή υπό την οποία το σήμα καταχωρίστηκε μόνον ως προς αμελητέα στοιχεία, ώστε τα δύο σήματα μπορούν να θεωρηθούν συνολικώς αντίστοιχα, η προαναφερθείσα διάταξη προβλέπει ότι η υποχρέωση χρήσεως του καταχωρισμένου σήματος μπορεί να τηρείται, εφόσον αποδειχθεί ότι έχει γίνει χρήση του σημείου που αποτελεί τη χρησιμοποιούμενη στο εμπόριο μορφή του σήματος [αποφάσεις της 23ης Φεβρουαρίου 2006, Il Ponte Finanziaria κατά ΓΕΕΑ – Marine Enterprise Projects (BAINBRIDGE), T‑194/03, EU:T:2006:65, σκέψη 50· της 10ης Ιουνίου 2010, ATLAS TRANSPORT, T‑482/08, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2010:229, σκέψη 30, και της 5ης Δεκεμβρίου 2013, Olive Line International κατά ΓΕΕΑ – Carapelli Firenze (Maestro de Oliva), T‑4/12, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2013:628, σκέψη 23· βλ. επίσης, υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Specsavers International Healthcare κ.λπ., C‑252/12, EU:C:2013:497, σκέψη 29· βλ. επίσης, κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 2012, Rintisch, C‑553/11, EU:C:2012:671, σκέψεις 21 και 22]. 28 Επομένως, προς διαπίστωση της αλλοιώσεως του διακριτικού χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος απαιτείται να εξετάζεται ο διακριτικός και κυρίαρχος χαρακτήρας των στοιχείων που έχουν προστεθεί, με βάση τις εγγενείς ιδιότητες καθενός από τα στοιχεία αυτά καθώς και τη σχετική θέση των διαφόρων στοιχείων στην απεικόνιση του σήματος [βλ. απόφαση της 10ης Ιουνίου 2010, ATLAS TRANSPORT, T‑482/08, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2010:229, σκέψη 31 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· αποφάσεις της 5ης Δεκεμβρίου 2013, Maestro de Oliva, T‑4/12, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2013:628, σκέψη 24, και της 12ης Μαρτίου 2014, Borrajo Canelo κατά ΓΕΕΑ – Tecnoazúcar (PALMA MULATA), T‑381/12, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:119, σκέψη 30]. 29 Στο πλαίσιο της διαπιστώσεως αυτής, πρέπει επίσης να λαμβάνονται υπόψη οι εγγενείς ιδιότητες και, ειδικότερα, ο σχετικά έντονος διακριτικός χαρακτήρα του προγενέστερου σήματος που χρησιμοποιείται μόνο ως μέρος σύνθετου σήματος ή σε συνδυασμό με άλλο σήμα. Πράγματι, όσο ασθενέστερος είναι ο διακριτικός χαρακτήρας του σήματος αυτού, τόσο πιο εύκολα θα μπορεί να αλλοιωθεί με την προσάρτηση στοιχείου που έχει και αυτό διακριτικό χαρακτήρα και τόσο πιο εύκολα θα μειώνεται η ικανότητα του επίμαχου σήματος να εκλαμβάνεται ως ένδειξη της προελεύσεως του συγκεκριμένου προϊόντος. Η διαπίστωση αυτή ισχύει και αντιστρόφως [απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2015, Klement κατά ΓΕΕΑ – Bullerjan (Σχήμα φούρνου), T‑317/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:689, σκέψη 33]. 30 Επιπλέον, κατά τη νομολογία, όταν ένα σήμα συντίθεται ή αποτελείται από πολλά στοιχεία και ένα ή ορισμένα από τα στοιχεία αυτά δεν διαθέτουν διακριτικό χαρακτήρα, η αλλοίωση των εν λόγω στοιχείων ή η παράλειψή τους δεν μπορεί να επηρεάσει τον διακριτικό χαρακτήρα του σήματος στο σύνολό του [βλ. απόφαση της 21ης Ιανουαρίου 2015, Sabores de Navarra κατά ΓΕΕΑ – Frutas Solano (KIT, EL SABOR DE NAVARRA), T‑46/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:39, σκέψη 37 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία]. 31 Επιπροσθέτως, υπενθυμίζεται ότι, για να μπορεί να εφαρμοστεί το άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, είναι αναγκαίο οι προσθήκες στο καταχωρισμένο σήμα να μην αλλοιώνουν τον διακριτικό χαρακτήρα του σήματος υπό τη μορφή με την οποία καταχωρίστηκε, ιδίως λόγω της δευτερεύουσας θέσεώς τους στο σημείο ή λόγω του ασθενούς διακριτικού χαρακτήρα τους [απόφαση της 21ης Ιουνίου 2012, Fruit of the Loom κατά ΓΕΕΑ – Blueshore Management (FRUIT), T‑514/10, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2012:316, σκέψη 38]. 32 Υπό το πρίσμα αυτών ακριβώς των εκτιμήσεων πρέπει να εξεταστεί αν ορθώς το τμήμα προσφυγών έκρινε, στο σημείο 9 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι δεν αποδείχτηκε χρήση ικανή να διασφαλίσει τη διατήρηση των δικαιωμάτων που απορρέουν από το σήμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε υπό την καταχωρισμένη μορφή του ούτε υπό μορφή που να συνιστά αποδεκτή διαφοροποίηση, συμφώνως προς το άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009. 33 Το τμήμα προσφυγών ακύρωσε την απόφαση του τμήματος ακυρώσεων, κατ’ ουσίαν με το σκεπτικό ότι το τμήμα ακυρώσεων, όπως προκύπτει από το σημείο 24 της προσβαλλομένης αποφάσεως, αρκέστηκε να ελέγξει, σε μεμονωμένη βάση, αν το σχήμα που προστέθηκε είχε αυτό καθαυτό διακριτικό χαρακτήρα. Το τμήμα προσφυγών έκρινε, αντιθέτως, στο ίδιο σημείο της αποφάσεώς του, ότι έπρεπε να καθοριστεί κατά πόσον ο διακριτικός χαρακτήρας του σήματος υπό την καταχωρισμένη μορφή του αλλοιώθηκε από τα στοιχεία που προστέθηκαν. Επίσης, το τμήμα προσφυγών προσέθεσε ότι το καταχωρισμένο σήμα ήταν ένα καθαρά γραφικό σύμβολο, του οποίου η απεικόνιση ήταν εξαιρετικά απλή (σημείο 25 της προσβαλλομένης αποφάσεως) και ότι, στην περίπτωση σημάτων με εξαιρετικά απλή μορφή, τυχόν προσθήκες ή μεταβολές θα μπορούσαν πολύ εύκολα να αλλοιώσουν τη συνολική εντύπωση που προκαλεί το σημείο (σημείο 26 της προσβαλλομένης αποφάσεως). Το τμήμα προσφυγών προσέθεσε ότι ως διακριτικός χαρακτήρας, κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, νοείται όχι το σύνολο των χαρακτηριστικών που συμβάλλουν στην αναγνώριση της προελεύσεως του προϊόντος, αλλά απλώς η συνολική εντύπωση. 34 Επιπλέον, το τμήμα προσφυγών, στο σημείο 28 της προσβαλλομένης αποφάσεως, επισήμανε ότι, όσον αφορά τη μορφή που χρησιμοποιήθηκε από την προσφεύγουσα, δεν ήταν πλέον δυνατό να γίνει λόγος για «ανανεωμένη» μορφή. 35 Το τμήμα προσφυγών, στο σημείο 29 της προσβαλλομένης αποφάσεως, διευκρίνισε ότι το συμπέρασμα αυτό δεν μπορούσε να ανατραπεί από το γεγονός ότι θα μπορούσε κάλλιστα να επιτραπεί η χρησιμοποίηση σήματος υπό την καταχωρισμένη μορφή του, συγχρόνως με άλλα σημεία που διαθέτουν διακριτικό χαρακτήρα. Επομένως, η προσθήκη επιπλέον στοιχείων θα μπορούσε να έχει διαφορετικές συνέπειες, όχι όμως την κατάργηση στοιχείων της καταχωρισμένης μορφής. Εντούτοις, σε μια τέτοια περίπτωση, θα έπρεπε, κατά το τμήμα προσφυγών, να ισχύει η απαίτηση να αποτελεί η προσθήκη αυτοτελές «στοιχείο», υπό την έννοια να μπορεί η ίδια να επέχει θέση σήματος και να μπορεί επίσης να αναγνωριστεί ως αυτοτελές σήμα υπό τη μορφή που χρησιμοποιήθηκε. 36 Με τις διαπιστώσεις αυτές, το τμήμα προσφυγών στηρίχτηκε σε προκείμενη η οποία βαρύνεται με πλάνη περί το δίκαιο όσον αφορά την εξέταση του καταχωρισμένου σήματος, προτού καν προβεί in concreto στην εξέταση αυτή. 37 Πρώτον, όπως προκύπτει από τη νομολογία που μνημονεύθηκε στη σκέψη 28 ανωτέρω, προκειμένου να διαπιστωθεί αλλοίωση του διακριτικού χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος απαιτείται να εξεταστεί ο διακριτικός και κυρίαρχος χαρακτήρας των στοιχείων που έχουν προστεθεί, με βάση τις εγγενείς ιδιότητες καθενός από τα στοιχεία αυτά καθώς και τη σχετική θέση των διαφόρων στοιχείων στην απεικόνιση του σήματος. 38 Επομένως, σε αντίθεση με όσα δέχτηκε το τμήμα προσφυγών στο σημείο 24 της προσβαλλομένης αποφάσεως, επιβαλλόταν, όπως έπραξε το τμήμα ακυρώσεων, να διενεργηθεί, εν προκειμένω, εξέταση του προστεθέντος στοιχείου με βάση την εγγενή ιδιότητά του καθώς και τη θέση του στοιχείου αυτού στην απεικόνιση του σήματος. 39 Δεύτερον, το τμήμα προσφυγών, κρίνοντας στο σημείο 26 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι ως «διακριτικός χαρακτήρας […] [δεν πρέπει να] νοείται […] το σύνολο των χαρακτηριστικών που συμβάλλουν στην αναγνώριση της προελεύσεως του προϊόντος», απέκλινε από τη μνημονευθείσα στη σκέψη 26 ανωτέρω νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία, αντιθέτως, ο διακριτικός χαρακτήρας σήματος σημαίνει ότι το σήμα αυτό παρέχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν ότι το προϊόν ως προς το οποίο ζητήθηκε η καταχώριση προέρχεται από συγκεκριμένη επιχείρηση και, επομένως, να το διακρίνουν από αντίστοιχα προϊόντα άλλων επιχειρήσεων. 40 Επομένως, το τμήμα προσφυγών, πρώτον, καθόσον δεν προέβη σε εξέταση του προστεθέντος στοιχείου συμφώνως προς τη νομολογία και, δεύτερον, καθόσον προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία του άρθρου 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, υπέπεσε σε πολλαπλή πλάνη περί το δίκαιο. Πρέπει, συνεπώς, να εξεταστεί αν η πλάνη αυτή έχει επίπτωση στη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως. 41 Κατά πρώτο λόγο, επιβάλλεται η εξέταση του σημείου υπ’ αριθ. 1 και του σημείου υπ’ αριθ. 2. 42 Πρώτον, παρατηρείται ότι το καταχωρισμένο σήμα αντλεί τον διακριτικό του χαρακτήρα από την παρουσία του μοναδικού εικονιστικού στοιχείου που το αποτελεί, το οποίο, συνεπεία της καταχωρίσεώς του, διαθέτει ένα ελάχιστο επίπεδο διακριτικού χαρακτήρα. 43 Υπενθυμίζεται συναφώς ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, για να μην υπάρχει παράβαση του άρθρου 8, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009, πρέπει να αναγνωρίζεται στο σήμα που έχει καταχωριστεί ορισμένος βαθμός διακριτικού χαρακτήρα. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι τα καταχωρισμένα σήματα είναι γενικής ή περιγραφικής φύσεως ή στερούνται οποιουδήποτε διακριτικού χαρακτήρα, ειδάλλως το κύρος τους στο πλαίσιο διαδικασίας κηρύξεως εκπτώσεως θα αμφισβητούνταν, πράγμα που θα είχε ως συνέπεια την παράβαση του άρθρου 8, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 207/2009 (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 24ης Μαΐου 2012, Formula One Licensing κατά ΓΕΕΑ, C‑196/11 P, EU:C:2012:314, σκέψεις 47, 51 και 52). 44 Επομένως, ακόμη και αν γινόταν δεκτό ότι το καταχωρισμένο σήμα στερείται έντονου διακριτικού χαρακτήρα, θα έπρεπε πάντως, συνεπεία και μόνο της καταχωρίσεώς του, να αναγνωριστεί ότι διαθέτει ένα ελάχιστο επίπεδο διακριτικού χαρακτήρα. 45 Δεύτερον, επισημαίνεται ότι, όπως διαπίστωσε εξάλλου το τμήμα ακυρώσεων, το στοιχείο που προστέθηκε στο σημείο υπ’ αριθ. 1 καθώς και το ένα από τα στοιχεία που προστέθηκαν στο σημείο υπ’ αριθ. 2, και συγκεκριμένα ο κύκλος, κατά το μέρος που συνίσταται αποκλειστικώς σε μία από τις απλούστερες και συνηθέστερες γραφικές αναπαραστάσεις και έχει τη μορφή ενός βασικού γεωμετρικού σχήματος, στερείται διακριτικού χαρακτήρα, με συνέπεια να μην διαθέτει διακριτικό και κυρίαρχο χαρακτήρα στη σύνθεση του καταχωρισμένου σήματος [βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2005, GfK κατά ΓΕΕΑ – BUS (Online Bus), T‑135/04, EU:T:2005:419, σκέψη 40]. 46 Τρίτον, από το πάχος που χρησιμοποιήθηκε για τη χάραξη της γραμμής του κύκλου δεν μπορεί να συναχθεί ότι το προστεθέν στοιχείο διαθέτει διακριτικό χαρακτήρα. Η διάκριση στην οποία προέβη το EUIPO κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την οποία το καταχωρισμένο σήμα αλλοιώθηκε διότι ο κύκλος δεν το πλαισίωνε, αλλά το περιέβαλλε, παρίσταται εν πολλοίς τεχνητή. Πράγματι, ο κύκλος περιβάλλει το καταχωρισμένο σήμα και, θέτοντας όρια γύρω από αυτό, έχει επίσης ως αποτέλεσμα να το εντάσσει μέσα σε ένα πλαίσιο, δηλαδή να το πλαισιώνει. 47 Τέταρτον, σε αντίθεση με όσα έκρινε το τμήμα προσφυγών στο σημείο 27 της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η προσθήκη του κύκλου στο καταχωρισμένο σήμα είχε ως αποτέλεσμα να μετασχηματίσει τρόπον τινά το σήμα, υπό την έννοια ότι, όπως διαπίστωσε το τμήμα προσφυγών, τα σημεία υπ’ αριθ. 1 και 2 μπορούσαν περισσότερο να αποτελούν αναπαράσταση κουμπιού, ενώ το καταχωρισμένο σήμα παρέπεμπε σε κόκαλο για σκύλο ή σε αλτήρα. 48 Επομένως, κακώς το τμήμα προσφυγών έκρινε, στο σημείο 27 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι, «[σ]τη μορφή που χρησιμοποιήθηκε, ο εξωτερικός κύκλος και το κεντρικό μοτίβο αποτελού[σα]ν ένα όλο» και ότι «[ο] εξωτερικός κύκλος και το εσωτερικό μοτίβο, αν ιδωθούν μαζί, έχουν μάλλον ως αποτέλεσμα να αναπαριστούν ένα κουμπί», στο μέτρο κατά το οποίο, ακόμη και αν ο κύκλος δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι έχει δευτερεύουσα σημασία για τη συνολική εντύπωση, εντούτοις είναι αυτοτελής σε σχέση με τη μορφή υπό την οποία καταχωρίστηκε το σήμα, η οποία συνίστατο απλώς στον συνδυασμό ενός κύκλου και ενός εικονιστικού στοιχείου, και, επομένως, δεν μπορεί να γίνει δεκτό, με βάση τη συνολική εντύπωση, ότι το κοινό θα αντιλαμβανόταν με διαφορετικό τρόπο, αφενός, το σήμα όπως αυτό καταχωρίστηκε και, αφετέρου, το σήμα όπως τροποποιήθηκε, σε σημείο που να σχηματίσει στον νου του διαφορετική εικόνα από εκείνη την οποία δίνει μόνο του το καταχωρισμένο σήμα. 49 Επιβάλλεται συναφώς η διαπίστωση ότι το καταχωρισμένο σήμα διατηρεί τον διακριτικό του χαρακτήρα, ανεξαρτήτως του αν αναπαριστάται με τη μορφή υπό την οποία καταχωρίστηκε ή σε μορφή περιβαλλόμενη από κύκλο, και, επομένως, δεν πρέπει, μέσω τυχαίων και, ως εκ τούτου, ανακριβών συγκρίσεων, να επιχειρείται συσχετισμός του υπό καταχώριση σήματος με γνωστά αντικείμενα, όπως ο αλτήρας ή τα κόκαλα για σκύλους, και συγχρόνως να γίνεται διαφορετικός συσχετισμός μεταξύ των σημείων υπ’ αριθ. 1 και 2 και ενός άλλου γνωστού αντικειμένου, και συγκεκριμένα του κουμπιού, διαπίστωση η οποία δεν προκύπτει από την εξέταση των προαναφερθέντων στοιχείων. 50 Πέμπτον, δεν μπορεί επίσης να γίνει δεκτό ότι το καταχωρισμένο σήμα και το πρόσθετο στοιχείο αποτελούν ένα αδιάσπαστο σύνολο, στο μέτρο που το προστεθέν στοιχείο, έστω και αν δεν έχει παρεπόμενο χαρακτήρα, συνδυάζεται με το καταχωρισμένο σήμα, χωρίς πάντως να συγχέεται μαζί του σε σημείο που το κοινό, αν αντικρύσει, αφενός, το σήμα με τη μορφή που καταχωρίστηκε και, αφετέρου, τα σημεία υπ’ αριθ. 1 και 2, να έχει την εντύπωση ότι πρόκειται για την έκφραση διαφορετικών εννοιολογικών περιεχομένων ή για παραπομπή σε διαφορετικές σημασίες. Επομένως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα σημεία υπ’ αριθ. 1 και 2 αντιστοιχούν συνολικώς προς το σήμα όπως αυτό καταχωρίστηκε. 51 Στο σημείο αυτό πρέπει να υπομνησθεί ότι, με την απόφαση της 24ης Μαΐου 2012, MAD (T‑152/11, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2012:263), το Γενικό Δικαστήριο δέχτηκε, σιωπηρώς αλλά κατά λογική αναγκαιότητα, στις σκέψεις 40 και 41 της εν λόγω αποφάσεως, ότι το γεγονός ότι το επίμαχο στην υπόθεση εκείνη καταχωρισμένο σήμα περιβαλλόταν από σχήμα θυρεού δεν είχε ως αποτέλεσμα την αλλοίωση του διακριτικού χαρακτήρα του σήματος υπό την καταχωρισμένη μορφή του. 52 Μολονότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι, όσο ασθενέστερος είναι ο διακριτικός χαρακτήρας του καταχωρισμένου σήματος, τόσο πιο εύκολα το σήμα μπορεί να αλλοιωθεί με την προσάρτηση στοιχείου που έχει και αυτό διακριτικό χαρακτήρα και τόσο πιο εύκολα μειώνεται η ικανότητα του επίμαχου σήματος να εκλαμβάνεται ως ένδειξη της προελεύσεως του συγκεκριμένου προϊόντος, και ότι η διαπίστωση αυτή ισχύει και αντιστρόφως (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2015, Σχήμα φούρνου, T‑317/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:689, σκέψη 33), εντούτοις, διαπιστώνεται, εν προκειμένω, ότι η απλή προσθήκη στο καταχωρισμένο σήμα, τόσο στο σημείο υπ’ αριθ. 1 όσο και στο σημείο υπ’ αριθ. 2, στοιχείου στερούμενου οποιουδήποτε διακριτικού χαρακτήρα, όπως είναι ένας κύκλος, δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια την αλλοίωση του σήματος αυτού, ειδάλλως θα διακυβευόταν στην πράξη η δυνατότητα των δικαιούχων των σημάτων, όπως η δικαιούχος του καταχωρισμένου σήματος, τα οποία συντίθενται από ένα μόνο εικονιστικό στοιχείο να προσαρμόζουν το καταχωρισμένο σήμα στις κατά καιρούς προτιμήσεις προκειμένου να ανανεώνουν τη μορφή του. 53 Βάσει της συνολικής εντυπώσεως, το διακριτικό και κυρίαρχο στοιχείο του χρησιμοποιηθέντος σημείου έγκειται στη μορφή που προκύπτει από το καταχωρισμένο σήμα, δεδομένου ότι ο κύκλος στερείται παντελώς διακριτικού χαρακτήρα. Ειδικότερα, τα σημεία υπ’ αριθ. 1 και 2 εξακολουθούν να αντλούν τον διακριτικό τους χαρακτήρα από τη μορφή όπως αυτή καταχωρίστηκε, με συνέπεια ο καταναλωτής να εξακολουθεί να εκλαμβάνει το εικονιστικό στοιχείο ως ένδειξη της εμπορικής προελεύσεως του προϊόντος. 54 Ομοίως, η χρήση του γαλανού χρώματος στο σημείο υπ’ αριθ. 2 δεν είναι ιδιαιτέρως πρωτότυπη, με συνέπεια το σημείο αυτό να μην έχει διακριτικό ούτε κυρίαρχο χαρακτήρα και να μην καθιστά δυνατή τη διαπίστωση ότι το σήμα, υπό την καταχωρισμένη μορφή του, αλλοιώθηκε για αυτόν τον λόγο (βλ., υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 24ης Μαΐου 2012, MAD, T‑152/11, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2012:263, σκέψη 41). 55 Επομένως, το τμήμα προσφυγών υπέπεσε σε πλάνη η οποία θίγει τη νομιμότητα της προσβαλλομένης αποφάσεως όσον αφορά τη διαπίστωση της αλλοιώσεως του σήματος, όπως αυτό καταχωρίστηκε, από τον κύκλο. 56 Κατά δεύτερο λόγο, όσον αφορά το σημείο υπ’ αριθ. 3, επισημαίνεται ότι αυτό αποτελείται από τρία στοιχεία, και συγκεκριμένα από το καταχωρισμένο σήμα, από τον κύκλο που το περιβάλλει καθώς από και το λεκτικό στοιχείο «hyphen c», το οποίο εμφανίζεται κάτω από τα εικονιστικά στοιχεία, και έχει αναγραφεί με ιδιαίτερους και συγκεκριμένου στυλ τυπογραφικούς χαρακτήρες, ιδίως διότι το γράμμα «h» προεκτείνεται εντός του γράμματος «y». 57 Υπενθυμίζεται συναφώς ότι, σε περίπτωση που χρησιμοποιούνται συγχρόνως περισσότερα σημεία, πρέπει, για τους σκοπούς εφαρμογής του άρθρου 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, να διασφαλίζεται ότι η χρησιμοποίηση αυτή δεν αλλοιώνει τον διακριτικό χαρακτήρα του καταχωρισμένου σημείου, λαμβανομένων υπόψη ιδίως των εμπορικών πρακτικών στον οικείο τομέα (απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 2015, Σχήμα φούρνου, T‑317/14, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2015:689, σκέψη 31· βλ. επίσης, υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση της 8ης Δεκεμβρίου 2005, CRISTAL CASTELLBLANCH, T‑29/04, EU:T:2005:438, σκέψεις 33 και 34). 58 Πάντως, ο συνδυασμός ενός εικονιστικού και ενός λεκτικού στοιχείου επί του ιδίου υφάσματος ή ενδύματος δεν θίγει την αναγνωριστική λειτουργία την οποία επιτελεί το καταχωρισμένο σήμα, εφόσον, στον οικείο τομέα, μπορεί να μην είναι ασυνήθιστο να συνδυάζεται ένα εικονιστικό στοιχείο με ένα λεκτικό στοιχείο, για να γίνει ενδεχομένως αναφορά στον δημιουργό ή στον κατασκευαστή του υφάσματος ή ενδύματος, χωρίς το εικονιστικό στοιχείο να παύει να έχει αυτοτελώς αναγνωριστική λειτουργία στο πλαίσιο της συνολικής εντυπώσεως. Η διαπίστωση αυτή αφορά το σύνολο των προϊόντων και υπηρεσιών που μνημονεύθηκαν στη σκέψη 6 ανωτέρω. 59 Συνεπώς, όσον αφορά το σημείο υπ’ αριθ. 3, η προσοχή του καταναλωτή θα επικεντρωθεί τόσο στο λεκτικό στοιχείο όσο και στο εικονιστικό στοιχείο. 60 Επομένως, όσον αφορά το σημείο υπ’ αριθ. 3, η απλή προσθήκη του λεκτικού στοιχείου «hyphen c» δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αλλοίωση του διακριτικού χαρακτήρα του καταχωρισμένου σήματος, όπως διαπίστωσε, κατ’ ουσίαν, το τμήμα προσφυγών, στο σημείο 29 της προσβαλλομένης αποφάσεως. 61 Κατά τρίτο λόγο, επισημαίνεται ότι, όσον αφορά τα προϊόντα της κλάσεως 24 και τις υπηρεσίες της κλάσεως 42, το τμήμα προσφυγών δέχτηκε, αφενός, ότι η χρήση του προγενέστερου σήματος σε σχέση με τα προϊόντα της κλάσεως 24 δεν αποδεικνυόταν για άλλους λόγους, και συγκεκριμένα, κατ’ ουσίαν, λόγω ελλείψεως επαρκών αποδείξεων (σημεία 31 και 32 της προσβαλλομένης αποφάσεως) και, αφετέρου, ότι τα στοιχεία που προσκομίστηκαν όσον αφορά τις υπηρεσίες της κλάσεως 42 ήταν εντελώς απρόσφορα προς απόδειξη της χρήσεως σε σχέση με τις υπηρεσίες αυτές (σημεία 33 έως 39 της προσβαλλομένης αποφάσεως). 62 Ως εκ τούτου, το τμήμα προσφυγών κήρυξε τη δικαιούχο έκπτωτη για δύο διαφορετικούς και ανεξάρτητους μεταξύ τους λόγους, και συγκεκριμένα, αφενός, λόγω της αλλοιώσεως του καταχωρισμένου σήματος και, αφετέρου, λόγω της μη αποδείξεως της ουσιαστικής χρήσεως του σήματος. 63 Η προσφεύγουσα ουδόλως αμφισβήτησε την ως άνω διαπίστωση του τμήματος προσφυγών και, επομένως, δεν έθεσε εν αμφιβόλω την απουσία χρήσεως του σημείου όσον αφορά τα προϊόντα της κλάσεως 24 ούτε εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους τα έγγραφα που προσκόμισε έπρεπε να θεωρηθούν ως αποδεικνύοντα τη χρήση του καταχωρισμένου σήματος για τις υπηρεσίες της κλάσεως 42. Απαντώντας σε ερώτηση που έθεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε ότι, με την προσφυγή της, δεν προέβαλε συγκεκριμένα επιχειρήματα κατά των σημείων 31 έως 39 της προσβαλλομένης αποφάσεως. 64 Από τα ανωτέρω έπεται ότι, ανεξαρτήτως της προβαλλομένης αλλοιώσεως του καταχωρισμένου σήματος, η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που με αυτή το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι δεν αποδείχτηκε η ουσιαστική χρήση του εν λόγω σήματος όσον αφορά τα προϊόντα της κλάσεως 24 και τις υπηρεσίες της κλάσεως 42, πρέπει εν μέρει να επικυρωθεί, καθόσον η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε το συγκεκριμένο και διακριτό τμήμα της αιτιολογίας στο οποίο επίσης στηριζόταν η απόφαση αυτή αναφορικά με τα ως άνω προϊόντα, και συγκεκριμένα την έλλειψη αποδείξεων ως προς την ουσιαστική χρήση, με συνέπεια το αίτημα ακυρώσεως να πρέπει να απορριφθεί κατά το μέρος αυτό. 65 Κατά τέταρτο λόγο, όσον αφορά, αντιθέτως, τα προϊόντα των κλάσεων 9 και 25, η προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί, στο μέτρο κατά το οποίο το τμήμα προσφυγών κήρυξε την έκπτωση σε σχέση με το καταχωρισμένο σήμα βάσει αποκλειστικώς της διαπιστώσεως περί αλλοιώσεως του σήματος αυτού. Όπως όμως προκύπτει από τις σκέψεις 33 έως 55 ανωτέρω, το τμήμα προσφυγών, δεχόμενο ότι η χρησιμοποίηση των σημείων υπ’ αριθ. 1 και 2 συνιστούσε αλλοίωση του καταχωρισμένου σήματος, παρέβη το άρθρο 15, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 207/2009, με συνέπεια την έλλειψη νομιμότητας της προσβαλλομένης αποφάσεως. 66 Από το σύνολο των ανωτέρω εκτιμήσεων προκύπτει ότι ο μοναδικός λόγος ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτός και ότι, ως εκ τούτου, πρέπει να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέρος που το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι, όσον αφορά τα προϊόντα των κλάσεων 9 και 25, η δικαιούχος του καταχωρισμένου σήματος έπρεπε να κηρυχθεί έκπτωτη των δικαιωμάτων της. Επί των δικαστικών εξόδων 67 Κατά το άρθρο 136, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι το EUIPO ηττήθηκε ως προς το ουσιώδες μέρος των αιτημάτων του, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδά του καθώς και στα δικαστικά έξοδα της προσφεύγουσας, σύμφωνα με τα αιτήματά της. 68 Κατά το άρθρο 138, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει ότι ο παρεμβαίνων θα φέρει τα δικαστικά έξοδά του. Εν προκειμένω, η παρεμβαίνουσα, η οποία άσκησε παρέμβαση υπέρ του EUIPO, θα φέρει τα δικαστικά έξοδά της. Για τους λόγους αυτούς, ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα) αποφασίζει: 1) Ακυρώνει την απόφαση του τέταρτου τμήματος προσφυγών του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUIPO), της 9ης Μαρτίου 2015 (υπόθεση R 1506/2014‑4), σχετικά με διαδικασία κηρύξεως εκπτώσεως μεταξύ των Skylotec GmbH και hyphen GmbH, κατά το μέρος που το τμήμα προσφυγών έκρινε ότι, όσον αφορά τα προϊόντα που υπάγονται στις κλάσεις 9 και 25 κατά την έννοια του Διακανονισμού της Νίκαιας, για τη διεθνή ταξινόμηση προϊόντων και υπηρεσιών όσον αφορά την καταχώριση των σημάτων, της 15ης Ιουνίου 1957, όπως έχει αναθεωρηθεί και τροποποιηθεί, η δικαιούχος του καταχωρισμένου σήματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης έπρεπε να κηρυχθεί έκπτωτη των δικαιωμάτων της. 2) Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά. 3) Το EUIPO φέρει τα δικαστικά έξοδά του καθώς και τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η hyphen. 4) Η Skylotec φέρει τα δικαστικά έξοδά της. Martins Ribeiro Gervasoni Madise Δημοσιεύθηκε σε δημόσια συνεδρίαση στο Λουξεμβούργο στις 13 Σεπτεμβρίου 2016. (υπογραφές) ( *1 ) Γλώσσα διαδικασίας: η γερμανική.